Лойиҳа иқлимга чидамли сув ресурсларини ривожлантириш дастури доирасида амалга оширилди. Ишлар Қозоғистон Республикаси ҳудудида гидротехника иншоотларини қуриш ва реконструкция қилиш бўйича муҳандислик изланишлари материаллари ҳамда лойиҳа ечимларини комплекс экспертизадан ўтказишни ўз ичига олди.
Кўриб чиқилган объектлар
Қуйидаги лойиҳалар таҳлил қилинди:
-
Коксарай контррегулятори тўғонини реконструкция қилиш;
-
Караўзяк протокасида сув омбори қуриш;
-
Жамбил вилояти, Қордай туманидаги Қарақониз сув омборини реконструкция қилиш;
-
Ғарбий Қозоғистон вилоятидаги Катта Ўзен (Большой Узень) сув омборини қуриш;
-
Жамбил вилоятидаги Талас дарёсида «Акмола» сув омборини қуриш.
Бажарилган ишлар
1. Муҳандислик изланишлари материалларини таҳлил қилиш
Қуйидаги бошланғич маълумотлар комплекс равишда кўриб чиқилди:
-
геодезик материаллар (топографик суратга олиш ишлари ва рақамли рельеф моделлари);
-
муҳандислик-геологик ва гидрогеологик тадқиқотлар;
-
гидрометеорологик маълумотлар ва ҳисобий гидрологик кўрсаткичлар.
Лойиҳалаш учун бошланғич маълумотларнинг тўлиқлиги, ишончлилиги ва етарлилиги баҳоланди.
2. «Гидрологик очерк» бўлимини экспертиза қилиш
Сув омборлари бўйича гидрологик ҳисоб-китоблар текширилди, жумладан:
-
ҳисобий сарфлар ва сув сатҳлари;
-
турли эҳтимолликдаги тошқин параметрлари;
-
сув хўжалиги баланси;
-
иқлим ўзгаришининг сув ресурсларига таъсири.
Қўлланилган услубиятларнинг тўғрилиги ва меъёрий талабларга мувофиқлиги баҳоланди.
3. Гидротехника лойиҳа ечимларини таҳлил қилиш
Қуйидаги муҳандислик ҳисоб-китоблари экспертизадан ўтказилди:
-
фильтрация (сизиб чиқиш) ҳисоб-китоблари ва дренаж тизимлари;
-
ёнбағирлар барқарорлигини ҳисоблаш;
-
кучланиш-деформация ҳолатини таҳлил қилиш;
-
чўкиш ва горизонтал силжишларни баҳолаш;
-
ёнбағирларни тўлқин ва муз юкламаларидан ҳимоя қилиш.
Иншоотларнинг ҳисобий ва экстремал юкламалар шароитидаги ишончлилиги ва узоқ муддатли барқарорлиги баҳоланди.
4. КИПиА (Назорат-ўлчов асбоблари ва автоматика) бўлимини таҳлил қилиш
Тўғонлар, дамбалар ва сув ташлаш иншоотларининг техник ҳолатини мониторинг қилиш ҳамда сув ҳисобини автоматлаштириш тизимлари кўриб чиқилди, жумладан:
-
ускуналар танловининг асосланганлиги;
-
асбобларни жойлаштириш схемалари;
-
кузатув дастурлари;
-
техник тавсифлар ва спецификациялар;
-
смета ҳужжатлари таҳлили.
5. КИПиА ускуналарини жиҳозлаш бўйича тавсиялар
Қуйидагилар бўйича тавсиялар ишлаб чиқилди:
-
мониторинг тизимларининг ишончлилигини ошириш;
-
ускуналар таркибини оптималлаштириш;
-
фильтрация ва деформация жараёнларини тўлиқ назорат қилишни таъминлаш;
-
сув ҳисобини автоматлаштириш даражасини ошириш.
Лойиҳа натижаси
Ўтказилган экспертиза лойиҳа ечимларининг умумий техник асосланганлигини тасдиқлади, эҳтимолий хатарларни аниқлади ҳамда иншоотларнинг хавфсизлиги ва иқлимга чидамлилигини ошириш бўйича тавсиялар берди.
Натижалар сув омборларининг хавфсиз эксплуатациясини таъминлаш ва иқлим ўзгариши шароитида сув хўжалиги инфратузилмасини барқарор ривожлантиришга хизмат қилади.